توسط : ⏱ این مطلب چقدر از وقت شما را میگیرد؟
حدود 7 دقیقه
شرکت متا، غول شبکههای اجتماعی و تکنولوژی، روز گذشته اعلام کرد که یک توافقنامه سرمایهگذاری مشترک (Joint Venture) بسیار مهمی را با شرکت Blue Owl Capital، یکی از بازیگران بزرگ و فعال در حوزه مدیریت داراییهای جایگزین و سرمایهگذاریهای بلندمدت، منعقد کرده است. این همکاری استراتژیک، با ارزشی بالغ بر ۲۷ میلیارد دلار، با هدف اصلی تسریع بیسابقه در ساخت و توسعه دیتاسنتر عظیم و فوقپیشرفتهای به نام هایپریون (Hyperion) متا در ایالت لوییزیانا در جنوب ایالات متحده صورت گرفته است.
این پروژه نه تنها یک سرمایهگذاری صرف در زیرساختهای فیزیکی است، بلکه به عنوان ستون فقرات محاسباتی مورد نیاز برای آموزش و استقرار نسلهای بعدی مدلهای زبان بزرگ (LLMs) و سیستمهای هوش مصنوعی مولد (Generative AI) متا تلقی میشود.
ساختار همکاری و تقسیمات مالی پروژه عظیم هایپریون
این قرارداد نشاندهنده یک تغییر استراتژیک در نحوه تأمین مالی پروژههای زیرساختی مقیاس بزرگ توسط شرکتهای فناوری است. به جای اینکه بار مالی کامل پروژه بر دوش یک شرکت باشد، متا با آوردن شریک مالی قدرتمند، ریسک سرمایهگذاریهای سنگین را مدیریت میکند.
طبق جزئیات اعلام شده از سوی متا و Blue Owl Capital، ساختار مالکیت و تعهدات مالی این پروژه مشترک به شرح زیر تعریف شده است:
۱. مالکیت پروژه مشترک
ساختار این سرمایهگذاری مشترک به گونهای طراحی شده که به Blue Owl Capital نقش عمده در تأمین سرمایه و به متا نقش نظارتی و عملیاتی اصلی را بدهد:
- Blue Owl Capital: این شرکت مدیریت دارایی، مالکیت ۸۰ درصد (۸۰%) از این پروژه مشترک را بر عهده خواهد گرفت. این سطح از مالکیت نشاندهنده تعهد مالی عظیم Blue Owl به زیرساختهای هوش مصنوعی است.
- متا (Meta): شرکت مارک زاکربرگ با حفظ ۲۰ درصد (۲۰%) از سهام، همچنان مسئولیت اصلی، شامل طراحی فنی، نظارت بر ساخت و ساز، و مدیریت عملیاتی روزمره این زیرساخت حیاتی هوش مصنوعی را حفظ میکند. این تضمین میکند که دیتاسنتر مطابق با استانداردهای فنی دقیق متا ساخته شود.
۲. تزریق سرمایه نقدی
تعهد مالی Blue Owl فراتر از تعهد مالکیت است؛ این شرکت متعهد به تزریق مستقیم سرمایه برای پیشبرد ساخت و ساز شده است:
- Blue Owl در قالب این همکاری، متعهد به تزریق حدود ۷ میلیارد دلار سرمایه نقدی به این پروژه مشترک گردیده است.
- از این مبلغ، متا تا کنون مبلغ ۳ میلیارد دلار از طریق مکانیسمهای پیشبینی شده در قرارداد، به عنوان بخشی از سهم خود یا پیشپرداختها، دریافت کرده است.
متا در بیانیهای رسمی تأکید کرد که این مدل همکاری، «سرعت و انعطافپذیری» بینظیری را برای شرکت فراهم میآورد تا بتواند زیرساختهای سختافزاری مورد نیاز برای دستیابی به اهداف بلندمدت هوش مصنوعی خود
به ویژه در زمینه توسعه مدلهای چندوجهی (Multimodal) و واقعیت ترکیبی (Mixed Reality)—را بدون به خطر انداختن ترازنامه خود، تأمین کند.
مرکز داده تاریخساز لوییزیانا: مقیاس هایپریون
انتخاب ایالت لوییزیانا به عنوان محل استقرار این ابر دیتاسنتر یک تصمیم استراتژیک بود که مزایای جغرافیایی، دسترسی به نیروی کار و البته قیمت نسبتاً رقابتی زمین و انرژی را در نظر داشت.
زمانبندی پروژه
متا در ماه دسامبر سال گذشته (۲۰۲۳)، پس از بررسیهای گسترده، لوییزیانا را به عنوان محل نهایی این پروژه عظیم انتخاب کرد. این مرکز داده که اکنون با نام داخلی هایپریون شناخته میشود، یک پروژه چند مرحلهای و بلندمدت است:
- وسعت فیزیکی: این پروژه بر روی زمینی به وسعت تقریبی ۱۷۰۰ زمین فوتبال استاندارد در حال احداث است که نشاندهنده مقیاس غیرقابل تصور این مرکز است.
- تکمیل عملیات: پیشبینی میشود که عملیات و نصب تجهیزات اصلی این مرکز تا سال ۲۰۳۰ به طور کامل تکمیل شده و آماده بهرهبرداری در مقیاس کامل باشد.
نقش محوری در اکوسیستم هوش مصنوعی متا
این دیتاسنتر قرار است نقش محوری در زیرساختهای محاسباتی متا ایفا کند. این مرکز برای موارد زیر طراحی شده است:
- آموزش مدلهای هوش مصنوعی: تأمین نیروی پردازشی مورد نیاز برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی در مقیاس تریلیون پارامتری.
- استنتاج (Inference): اجرای سریع مدلهای آموزشدیده برای ارائه خدمات به میلیاردها کاربر در پلتفرمهایی مانند فیسبوک، اینستاگرام، واتساپ و هدستهای واقعیت مجازی متاورس (Quest).
مصرف انرژی: دو برابر مصرف برق نیواورلئان
با وجود مزایای اقتصادی و استراتژیک، یکی از بزرگترین نقاط بحث و جدل پیرامون پروژه هایپریون، نیاز سرسامآور آن به انرژی الکتریکی است. دیتاسنترهای هوش مصنوعی، به ویژه آنهایی که از هزاران تراشه گرافیکی (GPU) مانند انویدیا H100 یا B200 استفاده میکنند، مصرف برق فوقالعاده بالایی دارند.
برآوردهای مصرف انرژی:
شرکت خدمات عمومی محلی، Entergy، که مسئول تأمین برق منطقه است، به طور رسمی به خبرنگاران CNBC اعلام کرد که این دیتاسنتر عظیم در روزهای اوج مصرف (Peak Demand)، توانایی مصرف برقی معادل دو برابر کل شهر نیواورلئان را دارد.
برای درک بهتر این مقیاس:
- برق مصرفی تخمینی برای یک دیتاسنتر هیولایی هوش مصنوعی میتواند به راحتی از ۲۵۰ مگاوات (MW) فراتر رود و به نزدیکی ۵۰۰ مگاوات نیز برسد، که این مقدار معادل مصرف برق شهری با بیش از یک میلیون نفر جمعیت است.
این میزان مصرف، فشار شدیدی بر شبکه برق منطقهای وارد میکند و نگرانیهایی را در مورد پایداری شبکه، نیاز به ساخت زیرساختهای جدید انتقال و تولید برق، و همچنین ردپای کربن این عملیات در پی داشته است. متا متعهد شده است که تا حد امکان از منابع انرژی تجدیدپذیر برای تغذیه این مرکز استفاده کند، اما رسیدن به تعادل بین تقاضای لحظهای و منابع پایدار، چالشی بزرگ خواهد بود.
رقابت شدید در عرصه زیرساختهای هوش مصنوعی: نبرد میلیارد دلاری
سرمایهگذاری ۲۷ میلیارد دلاری متا تنها بخشی از یک روند جهانی و یک مسابقه تسلیحاتی عظیم در صنعت فناوری است. همه غولهای فناوری (Hyperscalers) به سرعت در حال ساخت زیرساختهای محاسباتی اختصاصی خود هستند تا برتری خود را در زمینه هوش مصنوعی حفظ کنند.
هزینههای سرسامآور رقبا
رقابت برای دسترسی به تراشهها و فضای دیتاسنترها به گونهای است که شرکتها میلیاردها دلار را صرف ساخت زیرساختهای مقیاسپذیر میکنند:
- گوگل (Google): در پاسخ به این رقابت، گوگل نیز هفته گذشته از سرمایهگذاری ۱۵ میلیارد دلاری برای ساخت چندین دیتاسنتر جدید در جنوب هند خبر داد. این مراکز قرار است بزرگترین زیرساخت هوش مصنوعی گوگل در خارج از ایالات متحده باشند و هدفشان پشتیبانی از رشد بازار محلی و بینالمللی است.
- آمازون (AWS) و مایکروسافت (Azure): این دو شرکت نیز به طور مداوم در حال اعلام پروژههای چند ده میلیارد دلاری برای گسترش ظرفیت ابری خود هستند که بخش اعظم آن مستقیماً به محاسبات هوش مصنوعی اختصاص یافته است.
این سرمایهگذاریها، بازار جهانی دیتاسنترها را متحول کرده است. دیگر تمرکز صرف بر ذخیرهسازی دادهها نیست، بلکه بر سرعت و توان پردازشی لازم برای اجرای مدلهای پیچیده هوش مصنوعی است. ساخت دیتاسنترهای هیپریون (Hyperion) متا با شراکت Blue Owl Capital، گامی محکم در این نبرد برای سلطه بر آینده محاسبات هوش مصنوعی محسوب میشود.
جزئیات فنی و اهمیت معماری هایپریون
اگرچه جزئیات دقیق معماری داخلی دیتاسنترهای هوش مصنوعی معمولاً محرمانه باقی میمانند، میتوان بر اساس نیازهای متا، ساختار کلی پروژه هایپریون را برآورد کرد:
۱. تمرکز بر GPU Clusters
دیتاسنترهای نسل جدید هوش مصنوعی بیش از هر چیز به تراشههای مخصوص پردازش موازی (مانند GPUها) وابسته هستند. انتظار میرود مرکز لوییزیانا میزبان خوشههایی با تراکم بسیار بالا باشد.
که در آن:
- کل توان محاسباتی مرکز (بر حسب پتافلاپس).
- تعداد کل تراشههای GPU نصب شده (تخمینی در حد صدها هزار واحد).
- عملکرد محاسباتی هر تراشه (بر حسب تنسور فلاپس).
- ضریب بهرهوری انرژی (PUE) که باید به شدت پایین نگه داشته شود.
هدف اصلی این است که مرکز بتواند تعداد زیادی از مدلهای پیشرفته متا را به طور همزمان آموزش داده و بهینهسازی کند.
۲. سیستمهای خنککننده پیشرفته
با توجه به مصرف انرژی عظیم و گرمای تولید شده توسط این تراشهها، دیتاسنترهای هوش مصنوعی مقیاس بزرگ دیگر نمیتوانند صرفاً با سیستمهای خنککننده مبتنی بر هوا کار کنند. پیشبینی میشود که هایپریون از سیستمهای خنککننده مایع مستقیم (Direct Liquid Cooling – DLC) یا حتی خنککنندههای غوطهوری (Immersion Cooling) بهره ببرد تا از افزایش بیش از حد دما جلوگیری شود و بهرهوری انرژی حفظ گردد.
۳. اتصال شبکه (Networking Infrastructure)
برای اینکه این خوشهها بتوانند به عنوان یک واحد محاسباتی واحد کار کنند، نیاز به شبکه داخلی با تأخیر بسیار پایین (Low Latency) و پهنای باند بسیار بالا دارند. احتمالاً متا از معماریهای شبکهای پیشرفته، مانند شبکههای مبتنی بر InfiniBand یا اترنت با سرعت ۴۰۰ گیگابیت بر ثانیه یا بالاتر بین رکها استفاده خواهد کرد.
تأثیر اقتصادی بر لوییزیانا
پروژه هایپریون برای ایالت لوییزیانا یک تحول اقتصادی بزرگ محسوب میشود. علاوه بر سرمایهگذاری مستقیم ۲۷ میلیارد دلاری که از طریق ساختار مشارکتی صورت میگیرد، این پروژه منجر به موارد زیر خواهد شد:
- ایجاد شغل: انتظار میرود در طول فاز ساخت و ساز، هزاران شغل موقت و دائم در حوزه ساخت و ساز، مهندسی و پس از تکمیل، در بخش عملیات و نگهداری دیتاسنتر ایجاد شود.
- توسعه زیرساختهای برق: Entergy مجبور به سرمایهگذاریهای قابل توجهی در توسعه خطوط انتقال و پستهای برق برای پشتیبانی از این بار جدید خواهد شد، که این امر به نفع کل منطقه خواهد بود.
- جذب سرمایه: این موفقیت، لوییزیانا را به عنوان یک مکان جذاب برای پروژههای آینده فناوری در جنوب آمریکا معرفی میکند.
با وجود چالشهای مربوط به مصرف انرژی، قرارداد ۲۷ میلیارد دلاری متا با Blue Owl Capital نقطه عطفی در استراتژی بلندمدت شرکت برای تضمین منابع محاسباتی لازم برای انقلاب هوش مصنوعی است. این دیتاسنتر قرار است به زودی به یکی از بزرگترین و قدرتمندترین مراکز پردازش هوش مصنوعی در جهان تبدیل شود.
