توسط : ⏱ این مطلب چقدر از وقت شما را میگیرد؟
حدود 3 دقیقه
با مغز افزار همراه باشید، در هفتههای اخیر، قطعی اینترنت جهانی بسیاری از کاربران ایرانی را به استفاده از فیلترشکنها، VPNها و انواع پروکسیها سوق داده است. امنیت فیلترشکنها موضوعی است که کاربران زیاد به آن توجه نمیکنند، در حالیکه هدف اصلی تنها دسترسی آزاد به وب جهانی است. اما پرسش مهمی باید مطرح شود: آیا این ابزارهای محبوب واقعاً امن هستند؟
با رسیدن به سومین هفته محدودیت ارتباطی، میلیونها کاربر برای کار، ارتباط، مطالعه و سرگرمی به استفاده از ابزارهای دور زدن فیلترینگ روی آوردهاند. این گرایش عمومی، بیشتر ناشی از اجبار است تا انتخاب؛ و همین موضوع باعث شده افراد بدون هیچ آگاهی یا بررسی فنی سراغ هر فیلترشکنی بروند که وعدهی “اتصال دائم” میدهد.
امنیت فیلترشکنها جزو امنیت شما محسوب میشود!
در فضای آنلاین امروز، کانفیگها و لینکهای ناشناخته همهجا پخشاند؛ از گروههای پیامرسان گرفته تا صفحات شخصی. این فایلها شاید اینترنت جهانی را برگردانند، اما کسی به خطرات امنیتی پشت آنها فکر نمیکند. بسیاری از این اپلیکیشنها توسط منابع نامعلوم ساخته شدهاند و کاربران تنها «میخواهند وصل شوند» نه اینکه از امنیت خود مطمئن باشند.
صفا صفری، پژوهشگر امنیت شبکه، هشدار میدهد که اعتماد صرف به HTTPS یا قفل سبز کنار مرورگر، گمراهکننده است. او تأکید میکند صاحب سرور یا پروکسی میتواند بداند کی، کجا و چقدر از دادههای شما ردوبدل میشود؛ حتی اگر محتوای پیامها رمزنگاری شده باشند. همین متادیتا برای ساخت یک تصویر دقیق از رفتار دیجیتال کاربران کافی است.
اعتماد به VPN ناشناس شاید در ظاهر راهحل باشد، اما امنیت را تضمین نمیکند. پژوهشگران تاکید دارند که بسیاری از فیلترشکنها مخصوصاً نسخههای رایگان، کاربران را بهعنوان منبع داده میبینند. دادههای رفتاری، موقعیت زمانی و عادتهای آنلاین جمعآوری شده و سپس برای مقاصد تجاری یا تحلیلی استفاده میشوند.
پویا درودی، پژوهشگر نرمافزار، میگوید خطر واقعی نه در بدافزار بلکه در مدل کسبوکار فیلترشکنها است؛ زمانیکه اپلیکیشن، مسیر تمام ترافیک شبکه کاربر را کنترل میکند. در چنین لحظاتی، روشنترین اتصال ممکن است ناامنترین گزینه باشد.
صالح سوزنچی، معمار نرمافزار، با مثالی جالب این وضعیت را شرح میدهد: «ما داخل پوستهای هستیم که فقط از چند روزنه ارتباط برقرار میکنیم. باید شک کرد به هر روزنهای که بهطور ناگهانی باز میشود، چون پشت آن ممکن است کنترل یا نظارتی پنهان وجود داشته باشد.»
کاربران معمولی ابزار و دانش لازم برای ارزیابی امنیت فیلترشکنها را ندارند. نمیتوان از آنها توقع داشت هر بار تنظیمات TLS، Permission های اندروید یا رمزگذاری پروتکلها را بررسی کنند. مسئولیت اصلی باید بر دوش توسعهدهندگان، سیاستگذاران و متخصصان امنیت باشد.
در نهایت نباید فراموش کرد: در شرایط فعلی، استفاده از فیلترشکنها انتخابی آزاد نیست، بلکه واکنشی اجباری به محدودیت گسترده ارتباطی است. با این حال، آگاهی از ریسکهای امنیتی، حیاتی است. هر اتصال، الزاماً امن نیست و هر راه باز، ممکن است هزینههای پنهان داشته باشد.
