وعده‌های توخالی ۲۰۲۵ ایلان ماسک: از رؤیای مریخ تا شکست‌های هوش مصنوعی

ایلان ماسک، مدیرعامل انقلابی شرکت‌هایی نظیر تسلا و اسپیس‌ایکس، همواره به شهرت “خوش‌بینی افراطی” شناخته می‌شود. اما با پایان سال ۲۰۲۵، عملکرد او نشان داد که بسیاری از جاه‌طلبانه‌ترین برنامه‌هایش، نه یک خوش‌بینی پیشرو، بلکه صرفاً «وعده‌های توخالی» بوده‌اند. در حالی که قرار بود امسال شاهد پرتاب انسان به مریخ و ورود تاکسی‌های رباتیک کاملاً خودران به خیابان‌ها باشیم، کارنامه ماسک در پایان سال، مجموعه‌ای از اهداف محقق‌نشده را به نمایش گذاشت. برای درک بهتر این فاصله میان شعار و عمل، در این تحلیل شش مورد از مهم‌ترین وعده‌های شکست‌خورده ایلان ماسک در سال ۲۰۲۵ را مرور می‌کنیم.

۱. مریخ، همچنان دور: تاریخ پرواز انسانی به تعویق افتاد

بزرگ‌ترین رؤیای ماسک، یعنی تبدیل انسان به یک گونه بین‌سیاره‌ای، یک بار دیگر به تعویق افتاد. ماسک از سال ۲۰۱۱ و به طور جدی‌تر از ۲۰۱۶، قول‌های متعددی درباره رسیدن انسان به مریخ تا سال ۲۰۲۴ یا ۲۰۲۵ داده بود. با گذشت سال ۲۰۲۵، نه تنها سفری صورت نگرفت، بلکه حتی پیشرفت‌های حیاتی در مراحل اولیه نیز با تأخیرهای قابل توجهی روبرو شده است. این تأخیرها، این سؤال اساسی را مطرح می‌کند که آیا برنامه‌های زمانی اعلامی اسپیس‌ایکس واقع‌بینانه هستند یا خیر.

۲. روبوتاکسی‌های تسلا: استقرار در حد یک شهر (و نه نیم قاره)

یکی از ضربه‌های بزرگ به اعتبار تسلا در سال ۲۰۲۵، مربوط به سرویس روبوتاکسی تمام‌خودران بود. ماسک در گزارش مالی سه‌ماهه دوم به سرمایه‌گذاران نوید داد که تا پایان سال، این سرویس به نیمی از جمعیت آمریکا خدمات‌رسانی خواهد کرد. حقیقت تلخ این است که در پایان سال، روبوتاکسی‌های تسلا تنها در شهر آستین تگزاس و آن هم به صورت محدود فعال بوده‌اند. گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که حتی در آستین نیز استفاده عمومی از این سرویس بسیار نادر است، که نشان می‌دهد ادعای پوشش سراسری تا پایان سال ۲۰۲۵، یک آرمان‌شهر غیرقابل دسترس بود.

۳. حذف کامل رانندگان ایمنی: کنترل از راه دور باقی ماند

وعده کلیدی در مسیر رسیدن به استقلال کامل خودرو، حذف «ناظران ایمنی» (Safety Drivers) از کابین خودروهای خودران بود. ماسک بارها در نیمه دوم سال، به‌ویژه در سپتامبر و اکتبر، تأکید کرد که تا کریسمس، تسلاها در آستین کاملاً بدون نظارت حرکت خواهند کرد. علیرغم انتشار ویدئوهای تستی از خودروهای بدون راننده، مشتریان عادی همچنان ملزم به حضور یک اپراتور انسانی در صندلی راننده هستند. این نشان می‌دهد که تکنولوژی مورد نیاز برای تحقق رانندگی کاملاً مستقل (FSD) در سطح گسترده، هنوز با استانداردهای مورد نظر ماسک فاصله دارد.

۴. شکست در دستیابی به AGI (هوش مصنوعی جامع) توسط xAI

در جبهه هوش مصنوعی، شرکت xAI ماسک نیز نتوانست به هدف تعیین‌شده برسد. ماسک در سال گذشته ادعا کرده بود که در سال ۲۰۲۵ به هوش مصنوعی جامع (AGI) دست خواهد یافت؛ سیستمی که توانایی استدلال و تفکر در سطح انسان را دارد. با این حال، شکست در رسیدن به این نقطه عطف، باعث شده تا سخنان او در ماه‌های اخیر تعدیل شود و اکنون صحبت از ممکن بودن AGI در چند سال آینده به میان آید. با مغز افزار همراه باشید تا ببینیم تحلیل کارشناسان در مورد زمان‌بندی واقعی AGI چیست.

۵. تسلا رودستر و ماشین پرنده: همچنان در مرحله مفهوم‌سازی

تولید و رونمایی از نسل جدید تسلا رودستر که از سال ۲۰۱۷ پیش‌فروش شده، یکی دیگر از سراب‌های ۲۰۲۵ بود. ماسک در پادکست جو روگان وعده داد که نمونه اولیه این خودروی اسپرت افسانه‌ای تا پایان سال نمایش داده می‌شود؛ خودرویی که شایعاتی مبنی بر قابلیت پرواز نیز پیرامون آن مطرح بود. اما با پایان سال، هیچ دمو یا محصولی معرفی نشد. این خودرو برای هشت سال متوالی، تنها یک وعده ماندگار در سبد محصولات تسلا باقی مانده است.

۶. دو تریلیون دلار صرفه‌جویی دولت: از شعار تا افزایش هزینه‌ها

ششمین مورد، ورود ماسک به سیاست‌های کلان اقتصادی بود. پس از انتخابات، او ریاست نهادی به نام “اداره بهره‌وری دولت” (DOGE) را بر عهده گرفت و قول داد ۲ تریلیون دلار از هزینه‌های دولت را که ناشی از “اتلاف و کلاهبرداری” است، حذف کند. این رقم به سرعت کاهش یافت، اما هدف همچنان جاه‌طلبانه بود. تحلیل‌های مؤسسه CATO نشان می‌دهد که نه‌تنها صرفه‌جویی قابل توجهی صورت نگرفت، بلکه هزینه‌های دولت فدرال در ۱۱ ماه اول ۲۰۲۵، با افزایشی حدود ۲۴۸ میلیارد دلاری نسبت به سال قبل، همراه بوده است. اقدامات او در کاهش بودجه‌ها نیز به جای بهره‌وری، منجر به بروز مشکلات انسانی در برخی حوزه‌ها شده است.

جمع‌بندی

سال ۲۰۲۵ برای ایلان ماسک، پر از وعده‌های جاه‌طلبانه و اهداف بلندپروازانه بود؛ از پرواز انسان به مریخ تا راه‌اندازی روبوتاکسی‌های تمام‌خودران و دستیابی به هوش مصنوعی جامع (AGI). اما بررسی عملکرد او نشان می‌دهد که بسیاری از این وعده‌ها به مرحله اجرا نرسیدند و فاصله زیادی بین شعار و واقعیت وجود داشت.

ماسک همچنان فردی خوش‌بین و نوآور باقی مانده است، اما واقعیت‌های فنی و اجرایی، از تاخیر در پرتاب‌های فضایی تا محدودیت‌های خودروهای خودران و شکست AGI، نشان می‌دهند که رسیدن به این اهداف نیازمند زمان و منابع بیشتری است. حتی در حوزه سیاست و اقتصاد، وعده‌های صرفه‌جویی کلان به نتایج ملموس تبدیل نشده‌اند.

با این حال، تجارب سال ۲۰۲۵ می‌تواند درس‌های ارزشمندی برای پیش‌بینی آینده فناوری، مدیریت پروژه‌های بزرگ و ارزیابی ریسک‌های عملیاتی ارائه دهد. در نهایت، ایلان ماسک همچنان یک شخصیت تاثیرگذار و محرک نوآوری است، اما واقع‌بینی و تحلیل دقیق، کلید درک درست از وعده‌ها و دستاوردهای او خواهد بود.