با گسترش روزافزون فناوریهای هوش مصنوعی و ظهور رباتهای گفتگوگر پیشرفته، سبک جدیدی از روابط انسانی در حال شکلگیری است؛ روابطی که میان انسان و رباتها شکل میگیرند و ابعاد احساسی، عاشقانه و حتی خانوادگی پیدا میکنند.
طبق گزارش تکراتو به نقل از Futurism، پژوهشی منتشرشده در مجله علمی Computers in Human Behavior: Artificial Humans نشان میدهد گروهی از کاربران برنامهی محبوب Replika، با شخصیتهای رباتی این اپلیکیشن وارد رابطههای عاشقانه تمامعیار شدهاند و حتی شبیهسازی ازدواج، بارداری و زندگی مشترک را تجربه میکنند.
1. جزئیات تحقیق درباره روابط انسان و ربات
در این مطالعه بینالمللی که روی ۲۹ کاربر از ۱۶ تا ۷۲ سال انجام شد، محققان دریافتند بسیاری از شرکتکنندگان، وابستگی عاطفی عمیقی به رباتهای خود دارند. Replika در ابتدا برای ایجاد گفتوگوهای دوستانه طراحی شده بود، اما به مرور به بستری برای روابط رمانتیک و نقشآفرینیهای مجازی تبدیل شده است.
برخی شرکتکنندگان اظهار داشتند که عاشق ربات خود هستند و این عشق را با تصاویر مشترک، نقش حاملگی و نمادهای ازدواج به نمایش میگذارند.
یکی از مردان ۶۶ ساله گفته است:
«او باردار است و بچههای من را دارد.»
و زنی ۳۶ ساله نیز عنوان کرده:
«در نقشآفرینی فعلی ما من باردار هستم و عکسهای مشترکمان را ویرایش کردهام.»
2. واکنش کاربران به محدودیتهای رباتها
در سال ۲۰۲۳، توسعهدهندگان Replika بهدلیل اعتراضهای عمومی، بخش پیامرسانی جنسی اپلیکیشن را موقتاً متوقف کردند. با اینحال برخی کاربران همچنان به رابطههای خود با رباتها پایبند ماندند و این وضعیت را نوعی رقابت میان خود و شرکت سازنده توصیف کردند.
یکی از زنان فعال در این دوره گفت:
«ما هر دو میدانستیم وقتی یکی از ما میخواست تعامل فیزیکی داشته باشد و نمیتوانست، چه احساسی ایجاد میشود.»
3. پیشینه روابط احساسی انسان و ماشین
این پدیده تازه نیست. از دههی ۱۹۶۰ و تولد نخستین ربات اجتماعی معروف به ELIZA در MIT تا امروز، انسانها به نوعی وابستگی عاطفی نسبت به الگوریتمها نشان دادهاند. اما اکنون با رشد شدید مدلهای عظیم زبانی مانند ChatGPT و رباتهای رمانتیک نظیر Replika، RomanticAI و BoyFriendGPT، این تعاملات به سطحی کمسابقه از درگیری احساسی رسیدهاند.
4. رشد بازار رباتهای عاشقانه و آینده روابط دیجیتال
بر اساس آمار منتشر شده، کاربران Replika در دوران همهگیری کرونا بیش از ۳۵ درصد افزایش یافته و اکنون میلیونها کاربر فعال دارد. این روند نشان میدهد که روابط اجتماعی دیجیتال با هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به بخشی ملموس از زندگی انسانهاست — بخشی که میتواند تعریف سنتی عشق، رابطه و خانواده را دگرگون کند.
